Een felle pijn rechtsboven in je buik die opkomt in golven, met misselijkheid of braken erbij: dat kan passen bij galblaasklachten. Vaak spelen galstenen mee, maar alleen een arts kan beoordelen wat er aan de hand is. Kijk bij twijfel op Thuisarts.nl of neem contact op met je huisarts, zeker bij hevige pijn, koorts of geelzucht.
Hoe herken je galblaasklachten?
Galblaasklachten geven vaak pijn rechtsboven in de buik. Die pijn kan ineens beginnen en flink heftig zijn. Sommige mensen voelen een soort koliekpijn: aanvallen waarbij stilzitten lastig is. Misselijkheid en overgeven kunnen erbij horen.
Er zijn grofweg twee manieren waarop klachten zich kunnen laten zien. Soms ontstaat de pijn plots en heftig. Dat kan passen bij een acute prikkeling of ontsteking van de galblaas. In andere gevallen komen de klachten steeds terug, bijvoorbeeld na het eten, met perioden waarin het weer rustiger is.
Belangrijk om te weten: pijn rechtsboven in de buik hoeft niet altijd van de galblaas te komen. Ook maagklachten, darmproblemen of andere oorzaken kunnen meespelen. Stel daarom niet zelf een diagnose als de klachten terugkomen of erger worden.
Wat doet de galblaas?
De galblaas is een klein orgaan onder de lever. Hij slaat gal op, een vloeistof die helpt bij het verteren van vetten. Zodra je eet, vooral vetter voedsel, knijpt de galblaas samen om gal af te geven aan de darm.
Meestal merk je daar niets van. Problemen ontstaan pas als de afvoer wordt belemmerd. Dan kan druk en pijn ontstaan. Soms raakt de galblaas ook geïrriteerd of ontstoken.
Dat verklaart waarom galblaasklachten vaak samengaan met pijn na een maaltijd. Toch is dat geen harde regel. Niet iedereen merkt hetzelfde, en niet elke aanval volgt direct op eten.
Mogelijke oorzaken van galblaasklachten
De bekendste oorzaak van galblaasklachten is een galsteen. Zo’n steentje kan de afvoer van gal tijdelijk blokkeren. Galstenen ontstaan wanneer bestanddelen van gal samenklonteren en verharden. Ze kunnen klein zijn, maar ook groter uitvallen.
Veel galstenen bestaan vooral uit cholesterol. Er zijn ook stenen die meer bilirubine bevatten. Op zichzelf zeggen die verschillen weinig over wat je voelt. Het gaat vooral om de vraag of een steen vastloopt en klachten geeft.
Een galblaasontsteking heet medisch cholecystitis. Volgens medische richtlijnen ontstaat het grootste deel van deze ontstekingen door galstenen. Een arts kijkt daarbij naar je klachten, lichamelijk onderzoek en soms aanvullend onderzoek. Zelf kun je dus niet met zekerheid vaststellen of het om galstenen of een ontsteking gaat.
Tijdens een zwangerschap kunnen klachten in de bovenbuik extra aandacht vragen. Soms speelt galstuwing een rol. Neem bij buikpijn, jeuk, misselijkheid of ongerustheid altijd contact op met je verloskundige, huisarts of behandelend arts.
Wie heeft meer kans op galstenen?
Niet iedereen krijgt galblaasklachten, ook niet als er galstenen aanwezig zijn. Wel zijn er factoren die de kans op galstenen vergroten.
Bekende risicofactoren zijn:
- vrouw zijn
- hogere leeftijd
- overgewicht
- zwangerschap
- galstenen in de familie
- snel afvallen
Vrouwen hebben vaker galstenen dan mannen. Hormonen lijken daarbij een rol te spelen. Ook tijdens de zwangerschap neemt de kans toe.
Volgens cijfers uit westerse landen, die vaak worden aangehaald door onder meer medische richtlijnen en publieke gezondheidsinformatie, komen galstenen voor bij ongeveer 10 tot 15% van de volwassenen. Een groot deel van die mensen merkt daar niets van. Klachten ontstaan pas als stenen de afvoer hinderen of irritatie geven.
Wat kun je zelf doen bij milde klachten?
Bij milde galblaasklachten kun je letten op wat de pijn uitlokt. Sommige mensen merken dat vet eten de klachten verergert. Het kan helpen om tijdelijk minder vet te eten en bij te houden waar je op reageert.
Ook een stabiel gewicht helpt. Als je wilt afvallen, doe dat dan rustig. Snel afvallen vergroot juist de kans op galstenen. Dat staat ook in medische voorlichting, waaronder informatie die aansluit bij NHG-richtlijnen voor huisartsen.
Heb je pijn, dan kan een gewone pijnstiller soms verlichting geven. Lees wel de bijsluiter en gebruik medicijnen zoals ibuprofen niet als dat voor jou wordt afgeraden, bijvoorbeeld bij bepaalde maag-, nier- of hartproblemen. Stop of start geen medicatie zonder overleg als je al onder behandeling bent of zwanger bent.
Blijven de klachten terugkomen, of twijfel je of het wel om de galblaas gaat? Kijk dan op Thuisarts.nl of maak een afspraak bij de huisarts.
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Sommige signalen vragen om snelle beoordeling. Neem contact op met je huisarts bij:
- hevige pijn rechtsboven in de buik
- pijn die langer aanhoudt of niet afneemt
- aanvallen waarbij je niet stil kunt zitten
- pijn met misselijkheid en overgeven
- pijn met koorts
- gele huid of geel oogwit
- donkere urine
- lichte of stopverfkleurige ontlasting
Deze klachten kunnen passen bij galblaasklachten, maar ook bij een verstopping of ontsteking die snel aandacht nodig heeft. De huisarts kan beoordelen wat passend is. Soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals bloedonderzoek of een echo.
Heb je veel pijn en ben je ook ziek, suf of benauwd, of maak je je direct zorgen? Bel dan dezelfde dag de huisarts of huisartsenpost.
Is een operatie soms nodig?
Ja, bij aanhoudende of terugkerende galblaasklachten kan een operatie worden overwogen. Daarbij wordt de galblaas verwijderd. Artsen noemen dat een galblaasoperatie of cholecystectomie.
Of dat nodig is, hangt af van je klachten, hoe vaak aanvallen terugkomen en wat uit onderzoek blijkt. De huisarts bespreekt met je of verwijzing naar het ziekenhuis nodig is. De specialist kijkt daarna welke behandeling het best past.
Goed om te weten: je kunt zonder galblaas leven. De lever maakt nog steeds gal aan. Wel hebben sommige mensen na een operatie tijdelijk nog last van hun buik of ontlasting. Bespreek daarom altijd met je arts wat je kunt verwachten.
Veelgestelde vragen
Wat zijn galstenen?
Galstenen zijn harde stukjes die ontstaan uit galvloeistof in de galblaas of galwegen. Ze kunnen aanwezig zijn zonder klachten, maar soms veroorzaken ze pijn of misselijkheid.
Kun je galstenen voorkomen?
Helemaal voorkomen lukt niet altijd. Wel helpt het om een gezond gewicht na te streven en crashdiëten te vermijden. Rustig afvallen is beter dan snel veel kilo’s verliezen.
Wat als galstenen geen klachten geven?
Galstenen zonder klachten hoeven meestal niet behandeld te worden. Vaak worden ze toevallig ontdekt. De arts kijkt alleen verder als er wel klachten of complicaties zijn.
Is pijn na vet eten altijd de galblaas?
Nee. Pijn na vet eten kan passen bij galblaasklachten, maar ook bij maag- of darmproblemen. Daarom is het verstandig om terugkerende pijn te laten beoordelen door je huisarts.
Waar vind ik betrouwbare informatie?
Thuisarts.nl geeft duidelijke en betrouwbare uitleg over buikpijn, galstenen en wanneer je medische hulp moet zoeken. Bij aanhoudende of hevige klachten blijft de huisarts het juiste aanspreekpunt.
