’s Nachts wakker liggen van jeuk is vaak het moment waarop de vraag opkomt: hoe herken je schurft? Meestal past schurft bij hevige jeuk die ’s nachts erger wordt, met huiduitslag of nieuwe plekjes. Denk je eraan, neem dan contact op met je huisarts of kijk op Thuisarts.nl. Zelf kun je niet goed vaststellen of het echt schurft is.
Hoe herken je schurft?
Wie zich afvraagt hoe herken je schurft, let meestal als eerste op de jeuk. Schurft, ook scabiës genoemd, is een besmettelijke huidaandoening door de schurftmijt. Die mijt is nauwelijks te zien en maakt kleine gangetjes in de huid.
Klachten ontstaan vooral doordat je afweersysteem reageert op de mijt, de eitjes en de uitwerpselen. Daardoor kun je last krijgen van:
- hevige jeuk
- jeuk die vooral ’s nachts erger is
- jeuk die toeneemt bij warmte
- huiduitslag
- kleine bultjes, blaasjes of nieuwe plekjes
De plekken zitten vaak tussen de vingers, bij de polsen, oksels, taille, billen, voeten of geslachtsdelen. Bij jonge kinderen kunnen ook hoofd, nek, handpalmen en voetzolen meedoen. Het beeld verschilt per persoon. Daarom stelt een arts geen diagnose op basis van één klacht alleen.
Wanneer beginnen de klachten?
Bij hoe herken je schurft hoort ook de vraag wanneer je iets merkt. Klachten beginnen vaak niet direct na besmetting. Meestal duurt het 2 tot 6 weken voordat de eerste jeuk of uitslag ontstaat. Dat is de incubatietijd, zoals ook wordt beschreven in voorlichting van onder meer het RIVM en Thuisarts.nl.
Heb je eerder schurft gehad, dan kan je lichaam sneller reageren. Dan kunnen klachten al binnen enkele dagen opkomen. Juist daardoor is schurft soms verwarrend. De besmetting kan al eerder hebben plaatsgevonden dan je denkt.
Dat maakt ook contactonderzoek belangrijk. Je kijkt niet alleen naar de afgelopen paar dagen, maar meestal naar nauwe contacten in de weken ervoor.
Hoe krijg je schurft?
Schurft verspreidt zich vooral door langer huid-op-huidcontact. Denk aan samen in bed liggen, knuffelen of intensief lichamelijk contact. Vaak gaat het om contact van ongeveer 15 minuten of langer. Kort iemand aanraken is meestal niet genoeg.
De mijt kan ook korte tijd buiten het lichaam overleven, vaak tot ongeveer 3 dagen. Daarom kunnen beddengoed, kleding en handdoeken soms meespelen. Dat risico is kleiner dan direct huidcontact, maar het telt wel mee bij de aanpak thuis.
Schurft komt vaker voor op plekken waar mensen dicht op elkaar wonen of verblijven, zoals studentenhuizen of zorginstellingen. Toch kan iedereen het oplopen. Het zegt niets over hoe schoon je bent.
Schurft heeft niets met hygiëne te maken
Bij hoe herken je schurft speelt schaamte vaak onnodig mee. Veel mensen denken meteen dat het met slechte hygiëne te maken heeft. Dat klopt niet. Schurft ontstaat door besmetting met een mijt, niet doordat iemand onhygiënisch leeft.
Dat is belangrijk, want schaamte zorgt er soms voor dat mensen te lang wachten. Terwijl snel handelen juist helpt om verdere verspreiding te beperken. Heb je klachten die passen bij schurft, bespreek ze dan gewoon met je huisarts.
Ook voor huisgenoten en andere nauwe contacten is dat beter. Hoe eerder duidelijk is wat er speelt, hoe kleiner de kans dat je elkaar opnieuw besmet.
Het lijkt soms op eczeem
De vraag hoe herken je schurft is niet altijd simpel te beantwoorden, omdat de klachten op iets anders kunnen lijken. Jeuk en uitslag komen ook voor bij eczeem, een allergische reactie of andere huidproblemen.
Ga daarom niet zelf uit van een diagnose. De huisarts kijkt naar je klachten, naar de plekken op de huid en naar mogelijke besmetting in je omgeving. Soms is aanvullend onderzoek nodig, bijvoorbeeld naar huidschilfers of gangetjes.
Betrouwbare uitleg over klachten en behandeling vind je op Thuisarts.nl. Dat is een goede eerste bron als je wilt nagaan of jouw klachten erbij kunnen passen. Maar een website vervangt geen arts als je echt vermoedt dat je schurft hebt.
Wat moet je doen als je schurft vermoedt?
Denk je bij jouw klachten: hoe herken je schurft, en zou ik het kunnen hebben? Neem dan contact op met je huisarts. Begin liever niet op eigen houtje met behandelen, zeker niet als nog onduidelijk is wat de oorzaak van de jeuk is.
De gebruikelijke behandeling bestaat uit:
- permetrinecrème
- ivermectine tabletten
Welke behandeling past, hangt af van je situatie. Gebruik medicijnen altijd volgens het advies van je huisarts of apotheek. Stop, start of wissel niet zelf met middelen.
Schurft gaat niet vanzelf over. Behandeling is nodig om de mijten te doden. Vaak moet je de behandeling na een week herhalen. Volg de instructies precies op, ook als de jeuk al minder wordt.
Behandel contacten tegelijk
Een behandeling werkt minder goed als alleen jij iets doet. Bij schurft moeten huisgenoten en andere nauwe contacten meestal tegelijk behandeld worden, ook als zij nog geen klachten hebben. De huisarts bespreekt wie daarbij horen. Vaak gaat het om contacten van de afgelopen 6 weken.
Dat gelijktijdig behandelen is belangrijk. Anders kun je elkaar opnieuw besmetten en blijft de jeuk terugkomen. Na een goed uitgevoerde behandeling ben je meestal na 12 uur niet meer besmettelijk, maar de jeuk kan dan nog wel aanhouden.
Vertel het dus ook aan mensen met wie je nauw contact hebt gehad. Dat voelt misschien ongemakkelijk, maar het hoort bij een goede aanpak.
Wat moet je thuis doen?
Naast de behandeling van de huid of tabletten is schoonmaken in huis een vast onderdeel. De schurftmijt kan buiten de huid nog korte tijd overleven.
Meestal krijg je het advies om:
- beddengoed, kleding en handdoeken op 60 graden te wassen
- spullen die niet gewassen kunnen worden 3 dagen in een afgesloten zak te doen
- bank, matras en tapijt goed te stofzuigen
Volg hierbij de instructies van je huisarts, apotheek of Thuisarts.nl. Meer doen dan nodig is, helpt meestal niet extra. Het gaat vooral om textiel en spullen die je kort voor de behandeling hebt gebruikt.
Hoe ziet herstel eruit?
Ook als je weet hoe herken je schurft, is herstel soms verwarrend. De jeuk hoeft namelijk niet meteen weg te zijn nadat de behandeling klaar is. Vaak wordt het na een paar dagen rustiger, maar na-jeuk kan nog 3 tot 4 weken aanhouden. Soms langer.
Dat betekent niet automatisch dat de behandeling niet gewerkt heeft. De huid kan nog reageren op resten van de mijt. Krijg je nieuwe plekjes, blijft de jeuk even erg, of wordt het juist erger, neem dan opnieuw contact op met je huisarts.
Bel je huisarts ook als je zwanger bent, borstvoeding geeft, een baby hebt jonger dan 2 maanden, of als de klachten niet verbeteren. Bij twijfel is Thuisarts.nl een goede eerste stap, maar je huisarts beoordeelt wat in jouw situatie nodig is.
FAQ
Kan schurft vanzelf overgaan?
Nee. Schurft gaat niet vanzelf over. Behandeling is nodig.
Hoe herken je schurft of iets anders?
Schurft geeft vaak hevige jeuk in bed of ’s nachts, met uitslag en nieuwe plekjes. Toch kunnen eczeem of allergie erop lijken. Daarom is een beoordeling door de huisarts belangrijk.
Ben ik vies als ik schurft heb?
Nee. Schurft heeft niets met hygiëne te maken. Iedereen kan het krijgen.
Hoe lang blijft jeuk na behandeling?
De jeuk wordt vaak binnen een paar dagen minder, maar kan nog 3 tot 4 weken aanhouden. Neem contact op met je huisarts als je nieuwe plekjes krijgt of klachten niet afnemen.
Moeten huisdieren behandeld worden?
Nee, meestal niet. Huisdieren zijn geen bron van menselijke schurft. Vraag bij twijfel je huisarts of dierenarts om uitleg.
